Huzursuz Bacak Sendromu (Restless Legs Syndrome), bireyin bacaklarını hareket ettirmek için karşı konulamaz bir dürtü hissettiği, genellikle uykuya dalmayı zorlaştıran nörolojik bir rahatsızlıktır. Bu durum, kişinin yaşam kalitesini düşüren, gün içinde yorgunluğa ve uykusuzluğa neden olan yaygın bir sağlık sorunudur. Huzursuz bacak sendromu belirtileri, tetikleyicileri ve risk faktörleri.
Huzursuz Bacak Sendromu Belirtileri
Huzursuz bacak sendromu tanısı konulabilmesi için aşağıdaki temel belirtilerin ve koşulların bir arada görülmesi gerekir.
- Hareket Ettirme İsteği: Bacaklarda ve belki bazen kollarda rahatsız edici ve nahoş hislerle birlikte gelen bacakları hareket ettirme dürtüsü.
- İstirahat Halinde Kötüleşme: Bu dürtü, otururken veya uzanırken hareketsiz kalındığında başlar ya da şiddetlenir.
- Hareketle Rahatlama: Yürümek, gerinmek veya bacakları hareket ettirmek bu rahatsız edici hissi kısmen veya tamamen geçirir.
- Gece Artış Gösterme: Belirtiler akşam saatlerinde veya gece, gündüze kıyasla daha şiddetlidir ya da sadece bu saatlerde ortaya çıkar.
- Süreklilik: Bu belirtiler haftada en az üç kez ortaya çıkar ve en az üç aydır devam etmektedir.
- Yaşamı Etkileme: Durum kişinin sosyal, mesleki veya eğitim hayatında önemli sıkıntılara veya işlev kaybına yol açar.
- Başka Nedenlerin Olmaması: Belirtiler bacak krampları, kireçlenme, bacakta ödem gibi başka bir tıbbi durumla veya alışkanlık halindeki ayak sallama davranışıyla açıklanamaz.
Hastalığın Genel Özellikleri ve Hissedilenler
Huzursuz bacak sendromu genellikle bacaklarda karıncalanma, böcek yürümesi, yanma, kaşınma veya ürperme gibi kelimelerle tarif edilen rahatsız edici hislerle kendini gösterir. Kişi bu hisleri dindirmek için bacaklarını sürekli hareket ettirme ihtiyacı duyar. Belirtiler gündüz de olabilir ancak asıl sorun televizyon izlerken, uzun yolculuklarda veya yatağa yattığında, yani kişi dinlenmeye geçtiğinde ortaya çıkar.
Bu sendrom uykuya dalmayı geciktirebilir ve gece uykusunun sık sık bölünmesine neden olabilir. Şiddetli vakalarda bacakları hareket ettirmek bile rahatlama sağlamayabilir.
Çocuklarda Huzursuz Bacak Sendromu
Bu rahatsızlık çocuklarda da görülebilir ancak tanısı daha zordur. Çocuklar yaşadıkları hissi dürtü kelimesiyle tanımlayamayabilirler. Bunun yerine “Bacaklarımın hareket etmesi gerekiyor” veya “Bacaklarımda gıdıklanma var” diyebilirler. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile karıştırılabileceğinden, çocuğun yaşadığı huzursuzluğun akşam saatlerinde ve istirahat halindeyken artıp artmadığına dikkat edilmelidir.
Risk Faktörleri ve Nedenler
Huzursuz bacak sendromunun gelişiminde çeşitli faktörler rol oynar.
- Genetik Faktörler: Aile geçmişi önemli bir risk faktörüdür. Birinci derece akrabalarında bu rahatsızlık olan kişilerde görülme riski daha yüksektir.
- Demir Eksikliği: Vücuttaki demir depolarının azalması belirtileri tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir.
- Cinsiyet ve Yaş: Kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha sık görülür ve yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar.
- Hamilelik: Gebelik sırasında, özellikle son üç ayda belirtiler ortaya çıkabilir veya artabilir. Genellikle doğumdan sonra düzelir.
- İlaç Kullanımı: Bazı antidepresanlar ve mide bulantısı ilaçları belirtileri tetikleyebilir.
- Diğer Hastalıklar: Böbrek yetmezliği, diyabet, parkinson ve periferik nöropati gibi hastalıklarla ilişkili olabilir.
Ayırıcı Tanı: Nelerle Karıştırılmamalıdır?
Huzursuz bacak sendromu bacak krampları veya kas ağrılarıyla karıştırılmamalıdır.
- Bacak Krampları: Genellikle ani ve keskin bir ağrıdır, kas sertleşir. HBS’de ise bir hareket ettirme isteği ve huzursuzluk hissi ön plandadır.
- Pozisyonel Rahatsızlık: Uzun süre aynı pozisyonda oturmanın verdiği normal uyuşukluktan farklıdır. HBS’de hareket etme ihtiyacı nörolojik kökenlidir.
Sonuçları
Tedavi edilmediğinde bu sendrom ciddi uyku bozukluklarına, gündüz aşırı uykululuğa, enerji düşüklüğüne ve depresyon ya da kaygı bozukluğu gibi ruhsal sorunlara zemin hazırlayabilir.
Uyku Sorunları Hakkında Tüm Başlıklar
- Tıkayıcı Uyku Apnesi
- Huzursuz Bacak Sendromu
- Narkolepsi
- Aşırı Uyku Hali (Hipersomnolans)
- Insomnia (Uykusuzluk Hastalığı)
